ĐỀ TÀI: Một số biện pháp giúp trẻ nhà trẻ 24- 36 tháng tuổi hứng thú, yêu thích đến trường mầm non

A. ĐẶT VẤN ĐỀ

Từ ca dao tục ngữ mà đời xưa đã truyền lại cho chúng ta qua những câu từ trang sách “Trẻ em như búp trên cành- Biết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan”. Đất nước ta đang trong quá trình đổi mới thì giáo dục được đặt lên hàng đầu, đặc biệt là giáo dục mầm non. Ở độ tuổi từ 0- 6 tuổi trẻ được đến trường lớp mầm non, được vui chơi, học hành, được thỏa thích thể hiện cá tính của bản thân, trẻ vui tươi hồn nhiên và khám phá những điều mình muốn. Ở trường trẻ còn được sự chăm sóc ân cần của cô giáo, lại có các bạn cùng trang lứa cùng nhau học cùng nhau chơi thật vui biết bao do đó trẻ thường ham thích ham đến lớp học của mình. Đối với trẻ nhà trẻ 24- 36 tháng việc hàng ngày đến lớp chưa thành thói quen của trẻ. Do trong độ tuổi này trẻ đang được bố mẹ dìu dắt từng bước đi, bón từng thìa cơm chăm cho từng giấc ngủ, nên việc rời bố mẹ đến lớp hằng ngày với trẻ là việc rất khó khăn.

Những ngày đầu đón trẻ của năm học thật sự mỗi chúng tôi đã phải cố gắng hết mình vì công việc, vì các cháu. Bởi đây là thời gian mà các cháu bước đầu rời xa vòng tay cha mẹ, đến với một môi trường mới với những người mà bé chưa từng gặp. Các cháu đi học khóc rất nhiều, có những cháu đến lớp còn nôn trớ ra cả người cô giáo, thậm chí đánh cả cô giáo... thật sự những người giáo viên mầm non chúng tôi những ngày này cảm thấy rất mệt mỏi. Nhưng tôi rất yêu nghề mến trẻ, nhiều trẻ mới đến lớp không chịu vào lớp học ngày sau đó không dám đến trường vì lạ bạn, sợ cô. Về phần phụ huynh thì không dám tin con mình có đi học được hay không, sợ con khóc nhiều khi xa ba mẹ. Làm sao để phụ huynh yên tâm, vui vẻ khi trao con cho các cô?

Đó là một quá trình lâu dài đòi hỏi rất nhiều sự âu yếm, kiên trì và hiểu biết về chăm sóc và dạy bảo của cha mẹ, ông bà, cô giáo. Khi trẻ đến lớp mỗi trẻ là một cơ thể duy nhất, do đó trẻ sẽ hành động trong một môi trường theo cách của mình. Chính vì vậy, cô giáo cần tạo cho trẻ một tâm thế tốt khi ở lớp, một không khí tình cảm yêu thương, tôn trọng trẻ. Điều này giúp trẻ biết nghe lời cô và phát triển khả năng bẩm sinh sẵn có của mình, hứng thú nhận thức càng cao trẻ càng thể hiện rõ hơn năng lực của bản thân. Thậm trí hứng thú có thể làm biến đổi một cách đáng kể hiệu quả hoạt động của trẻ. Trẻ đến trường mầm non được tham gia các hoạt động học tập, vui chơi, rèn nề nếp một cách nhịp nhàng, phù hợp, đảm bảo đúng theo chương trình giáo dục mầm non của Bộ giáo dục và Đào tạo, lĩnh hội các kỹ năng sống, phát triển tình cảm, những kinh nghiệm xã hội, nuôi dưỡng sự phát triển trí tuệ và lĩnh hội các kiến thức. Phát triển kiến thức luôn song hành vơi phát triển các mối liên hệ tâm lý cho trẻ.  Chính vì lý do trên mà tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ nhà trẻ 24- 36 tháng tuổi hứng thú, yêu thích đến trường mầm non”. 

Bảng tổng hợp kết quả khảo sát trẻ đầu năm

(Tổng số trẻ được đánh giá 30 trẻ = 100%)

I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Xuất phát từ tâm lý của trẻ nhà trẻ lúc này trẻ vừa sống trong môi trường gia đình, bước đầu trẻ phải đi học, được tiếp xúc với nhiều người trong xã hội, trẻ 24- 36 tháng do tôi phụ trách là độ tuổi còn non nớt, khóc nhiều vì xa cha mẹ, chưa quen với cô và các bạn, chưa thích nghi với điều kiện sinh hoạt và hoạt động ở lớp, các cháu không cùng tháng tuổi, mỗi cháu đều có sở thích và tính cách khác nhau.

Đa số phụ huynh buôn bán tự do hay tính chất công việc chiếm nhiều thời gian, một số do bận rộn công việc kiếm sống nên chưa thực sự quan tâm đến con em mình vì vậy phụ huynh nhờ cậy việc dạy dỗ con cái cho cô giáo ở trường và có số phụ huynh lại thương con thấy con khóc nhiều, con nôn trớ lại đưa con về không cho cháu đi học nữa. Vì thế để các cháu thích được đi học và các bậc phụ huynh yên lòng gửi lớp thu hút được đông các cháu đi học tôi quyết định chọn đề tài này để đưa ra một số biện pháp tốt nhất giúp trẻ thích được đến lớp cùng cô giáo và các bạn: Nhằm giúp các trẻ mới đến lớp không rụt rè, sợ sệt và thích đi học để các bậc phụ huynh an tâm trong những ngày đầu tiên con mình xa bố mẹ.

 II. CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1. Mô tả thực trạng.

Trường nằm trên một xã thuần nông, đa số phụ huynh làm nghề nông và buôn bán nhỏ, công nhân tại khu công nghiệp nên đời sống còn gặp nhiều khó khăn, dân cư trong xã không ổn định. Trường gồm học sinh của 2 thôn có dân cư không tập trung và rải rác nhiều xóm cách xa nhau.

Trường có 10 lớp học khang trang, rộng rãi, thoáng mát và các phòng chức năng. Có sân chơi đảm bảo các họat động giáo dục của trẻ

Năm học 2025- 2026, Ban giám hiệu nhà trường phân công tôi cùng 3 giáo viên phụ trách lớp nhà trẻ 24- 36 tháng tuổi. 3 giáo viên đã tốt nghiệp đại học sư phạm mầm non  

- Lớp tôi có 30 trẻ trong đó có 17 bé trai và 13 bé gái.

- Phụ huynh lớp rất quan tâm và nhiệt tình.

Trong quá trình thực hiện tôi đã gặp những điều kiện thuận lợi và một số khó khăn sau:

2. Thuận lợi:

Lớp được đầu tư đầy đủ các cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ. Lớp học thoáng mát, sạch sẽ gọn gàng. Sân trường rộng rãi có nhiều cây xanh, khung cảnh sư phạm đẹp.

Giáo viên của lớp đều nhiệt tình năng động trong công việc, tự trau dồi kiến thức để nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.

Trẻ lớp tôi đều đúng độ tuổi nên thuận lợi cho việc chăm sóc, giáo dục trẻ.

Phụ huynh quan tâm ủng hộ cho lớp trong mọi hoạt động.

Ban giám hiệu luôn quan tâm giúp đỡ, bồi dưỡng chuyên môn, cung cấp tài liệu chuyên môn động viên khích lệ giáo viên phát huy hết khả năng sáng tạo.

3. Khó khăn:

Bản thân tôi là năm đầu tiên phụ trách lớp nhà trẻ 24- 36 tháng tuổi nên chưa có nhiều kinh nghiệm tạo niềm vui, sự hứng thú, yêu thích khi đến lớp của trẻ.

Đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi trẻ nhà trẻ còn yếu sức đề kháng chưa cao, rất hay bị ốm và nghỉ học.

Trẻ nhỏ chưa tự phục vụ được ăn, uống, vệ sinh. Các cô phải chăm sóc các con mọi lúc mọi nơi nên rất vất vả.

Số trẻ ra lớp không ổn định, trẻ đi học không đều. Chỉ thay đổi thời tiết hoặc trẻ hắt hơi sổ mũi phụ huynh cũng cho con nghỉ học.

Phụ huynh của trẻ làm nhiều nghề khác nhau, bận nhiều công việc, nhiều khi chưa quan tâm hết đến việc học tập của các con, sự phối hợp cùng giáo viên chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ còn hạn chế.

Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn như trên, tôi luôn trăn trở suy nghĩ để tìm ra các biện pháp giúp trẻ hứng thú, yêu thích đến trường mầm non.

III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1. Biện pháp 1: Tích cực quan tâm tới tâm lý hàng ngày của trẻ và phụ huynh để tạo niềm vui cho trẻ.

Làm thế nào cho trẻ nhanh hòa nhập với trường với lớp để trẻ thích đi học đó là điều mà cha mẹ và cô giáo cần làm.

Thực tế, rất ít trẻ tự nguyện đến lớp. Các bậc phụ huynh và các cô giáo thường rất vất vả trong những ngày đầu bé đi nhà trẻ. Sự thay đổi môi trường từ gia đình đến nhà trường, từ chỗ thân thuộc đến nơi mới lạ sẽ làm nhiều bé cảm thấy bất an. Đa số các bé đều khóc, thậm chí có những trẻ còn ốm hay tỏ vẻ thất thần. Vì vậy, vai trò của cô giáo lúc này rất quan trọng, cô phải là người mẹ thứ 2 để tạo cho trẻ sự gần gũi, cảm giác an tâm và niềm tin những ngày đầu đến lớp. Trước tiên việc kết hợp với phụ huynh là rất cần thiết vì khi tiếp xúc với phụ huynh cô giáo có thể tìm hiểu được mọi thông tin của cá nhân trẻ. Từ đó cô giáo sẽ làm quen trẻ nhanh hơn, trẻ cũng rất yên tâm khi tiếp xúc với các cô trong những ngày đầu đến trường.

* Thực trạng cũ:

Trong những năm học trước, các cô giáo thường có những cách đón nhận trẻ mới như sau:

Khi phụ huynh bế trẻ mới vào lớp cho cô giáo, các cô chỉ hỏi tên trẻ và đón trẻ vào lớp cho trẻ chơi với các bạn mới hoăc đặt trẻ ngồi vào ghế. Trước đó phụ huynh chưa cho con làm quen với các cô, đối với trẻ các cô đang là người xa lạ.

Các giáo viên đều nhiệt tình đón nhận trẻ mới nhưng các cô chưa tìm hiểu hết các thông tin cần thiết của trẻ mới, chưa trò chuyện làm quen trẻ trước, do đó đã tạo một khoảng cách xa lạ giữa cô và trẻ, hôm sau trẻ không thích đi học hoặc khóc khi bố mẹ bắt đi học. Chính vì vậy trong năm học này tôi đã mạnh dạn thay đổi những giải pháp sau:

* Đổi mới cách nhận trẻ mới trong năm học:

Vào đầu năm học, khi trẻ lớp tôi là trẻ mới 100%, tôi đã xin phép Ban giám hiệu cho tôi được tham gia công tác tuyển sinh học sinh lứa tuổi nhà trẻ. Tôi gặp gỡ và trao đổi với phụ huynh tất cả các thông tin về trẻ, sau đó tôi đã lập kế hoạch cụ thể để tìm hiểu về các thông tin liên quan đến trẻ.

Kế hoạch cụ thể như sau:

Sau khi tuyển sinh tôi xin phép nhà trường tổ chức buổi họp phụ huynh với trẻ mới trước ngày đầu trẻ đến lớp. Trong buổi họp tôi tuyên truyền cho các phụ huynh những tác dụng của việc cho con đi học nhà trẻ, sau đó tôi phổ biến các hoạt động trong một ngày của trẻ tại lớp học, các thực đơn trẻ ăn ở trường để phụ huynh về cho con làm quen dần với các loại thức ăn mới. Sau đó là cách phòng chống các loại dịch bệnh để đảm bảo sức khoẻ cho trẻ. Từ đó phụ huynh sẽ yên tâm hơn khi cho con đi học. Ngoài ra, tôi còn trao đổi với phụ huynh tìm hiểu về đặc điểm, tính cách, sở thích riêng của từng trẻ để hiểu trẻ trước khi đón trẻ vào lớp.

+ Phụ huynh cần biết việc đưa trẻ đến trường là để giúp trẻ biết tự lập dần dần và biết chơi với bạn hòa thuận, phát triển ngôn ngữ, giao tiếp, vận động.

          + ChuÈn bị tâm lý cho trẻ trước khi đi học để gây thiện cảm đối với trường mầm non: Giới thiệu với trẻ ở trường có nhiều bạn, nhiều đồ chơi, cô giáo rất yêu thương trẻ để trẻ hứng thú và yêu thích đi học hơn.

          + Tôi đã nhờ phụ huynh giải thích cho trẻ hiểu khi trẻ đi học thì ông bà cha mẹ làm gì và trẻ chỉ ở trường ban ngày, chiều bố mẹ lại đón về để trẻ yên tâm là mình không bị bỏ rơi.

Khi trẻ sắp đi học, tôi đề nghị phụ huynh cho trẻ tới trường trước 2 đến 3 lần, để trẻ làm quen với trường học như quan sát môi trường mới, nhìn các trẻ khác chơi đùa, làm quen với cô giáo dạy trẻ sau này...

Tôi đã tuyên truyền cho phụ huynh cần phải tìm hiểu chế độ ăn uống và lịch sinh hoạt hằng ngày ở nhà trường để tập cho trẻ làm quen dần và chuẩn bị sức khỏe cho trẻ thật tốt trước khi đi học.

Một điều cần lưu ý mà tôi nhắc phụ huynh là dành thời gian đưa đón con đi học trong những ngày đầu, để trấn an trẻ. Không đón trẻ về muộn hơn những trẻ khác, vì sẽ tạo cho trẻ tâm lý bị cha mẹ bỏ rơi và từ đó trẻ sợ đi học.

Đặc biệt là tránh thái độ hù dọa khi đưa trẻ đến trường như: “Nếu con không ngoan bị cô giáo đánh” hoặc “Con hư sẽ đưa con đến trường hay mách cô giáo”… Vì điều này sẽ vô tình tạo cho trẻ ý thức “Cô giáo rất dữ” và “Đi học là bị phạt phải xa cách gia đình”, từ đó trẻ “Sợ” cô giáo và không thích đi học.

(Ảnh minh họa 1- Phụ lục 1).

 Khi đón trẻ vào lớp tôi luôn có tác phong nhẹ nhàng, thái độ ân cần, niềm nở âu yếm trẻ. Nếu trẻ không khóc tôi cho trẻ chơi cùng các bạn. Đối với trẻ khóc nhè tôi dỗ dành trẻ, bế trẻ kết hợp trò chuyện gọi tên trẻ, xưng tên cô. Qua những câu trò chuyện xưng tên cô giáo giúp trẻ nhớ tên cô và tạo tình cảm giữa cô và trẻ. Tôi cho trẻ đi dạo quanh lớp gợi hỏi trẻ tên các đồ vật, đồ chơi này tên là gì? Để trẻ trả lời từ đó đánh lạc hướng sự chú ý của trẻ, trẻ sẽ quên việc khóc nhè.

(Ảnh minh họa 2- Phụ lục 1).

Trong các hoạt động hàng ngày tôi luôn quan tâm, gần gũi, âu yếm trẻ. Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ có đặc điểm ưa nịnh, thích khen ngoan nên tôi luôn dùng các lời ngọt ngào, âu yếm để khen trẻ, hay chỉ đơn giản là cái vuốt má, một cái ôm nhẹ nhàng cũng đủ làm trẻ phấn khởi, sung sướng và cảm thấy an tâm hơn khi ở bên cô.          

* Kết quả: Trong 3 tháng đầu năm học 2020- 2023 với những cách làm như trên, việc nhận trẻ mới vào lớp đã có kết quả như sau:

Ngay sau đợt tuyển sinh trẻ theo công văn của cấp trên, lớp đã nhận theo đúng chỉ tiêu nhà trường giao, trẻ rất ngoan khi đến lớp.

Tạo được cho trẻ tâm lý thoải mái khi đi lớp. Các bé nhanh chóng quen với chế độ sinh hoạt, nề nếp ở lớp.

Tình cảm của cô và trẻ gần gũi, thân thiết hơn. Trẻ luôn yêu quý và gọi tôi là mẹ. Nhiều phụ huynh kể lại về nhà trẻ hay nhắc đến cô. Một số ngày nghỉ trẻ cũng đòi bố mẹ cho đi học.

- 100% phụ huynh yên tâm công tác khi gửi con đến trường.

2. Biện pháp 2: Xây dựng môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm.

Để trẻ mầm non “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, thì môi trường học tập rất quan trọng, làm thế nào để trẻ hứng thú thích đi học, đến lớp học không muốn về là vấn đề mà nhà trường nào cũng hướng tới. Vì thế không chỉ dạy dỗ các con những kỹ năng cơ bản, mà tôi còn cố gắng nắm bắt những đặc điểm tâm lý của từng trẻ để đưa ra phương pháp giáo dục trẻ đúng đắn và luôn tạo môi trường lớp học đẹp, gần gũi phù hợp với lứa tuổi để khi trẻ tham gia chơi trẻ không nhớ tới gia đình, bố mẹ. Do đó, trong những ngày đầu chuẩn bị vào năm học tôi quan tâm nhiều đến việc trang trí, sắp xếp lại phòng lớp cho phù hợp với đặc điểm tâm lý trẻ. Điều đó được thể hiện qua một vài ví dụ ở các góc chơi sau:

Ví dụ: Ở góc hoạt động với đồ vật ngoài đồ chơi cơ sở vật chất của nhà trường, tôi còn mang đến cho trẻ một không gian chơi được mở rộng với các đồ dùng đồ chơi mở sáng tạo được làm từ những nguyên vật liệu khác nhau. Điều này đã kích thích chí tò mò cũng như khả năng sáng tạo của trẻ trong quá trình chơi. Trẻ không còn cảm thấy nhàm chán trong các giờ chơi dần dần trẻ tự tin, mạnh dạn hơn khi đến lớp. Như trong hoạt động xâu vòng: Ngoài những bông hoa nhựa, hạt nhựa có sẵn tôi chuẩn bị cho trẻ thêm các loại quả, lá, hoa, đồng tiền làm từ xốp, dạ, ống hút với nhiều màu và tôi sưu tập thêm các vỏ ngao đục lỗ…để trẻ xâu thành những chiếc vòng theo ý thích của trẻ. Qua đó trẻ thêm hiểu biết về màu sắc và sự phong phú của nhiều nguyên vật liệu khác nhau.

(Ảnh minh họa 3- Phụ lục 1).

Ở góc “Bé chơi với búp bê” tôi tạo một khung cảnh gần gũi ấm cúng để trẻ tham gia chơi bước đầu hình thành kỹ năng chơi trò chơi đóng vai cho trẻ. Trò chơi đóng vai là một hoạt động tự nhiên dành cho những đứa trẻ thích thú với môi trường xung quanh gần gũi của chúng, con người trong cuộc sống và đối tượng mà trẻ tiếp xúc hàng ngày. Ví dụ: Đ�